Psixoloqlar tez-tez yanlış başa düşülən bir reaksiyaya diqqət çəkiblər: insan münaqişə zamanı qəfil hərəkətsizləşir, susur və sanki tam sakit görünür. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Silicon Canals" yazıb.

"Harvard Health" mütəxəssislərinin izahına görə, beyin təhlükə aşkar etdikdə badamcıqvari cisim (amigdala) həyəcan siqnalı göndərir, qana adrenalin ifraz olunur və bədən hərəkətə hazırlaşır. Lakin mübarizə aparmaq və ya qaçmaq mümkün olmadıqda, sinir sistemi ən qədim müdafiə mexanizmini işə salır – donmaq, susmaq və görünməz olmağa çalışmaq.

Xaricdən bu vəziyyət həqiqətən sakitlik kimi görünə bilər. Əslində isə həmin anda insan bədənində keyləşmə, başda dumanlılıq hissi və sanki vəziyyətə kənardan baxırmış kimi duyğu yaşaya bilər. Psixoloqlar bu vəziyyəti dissosiasiya adlandırırlar. Bu, psixikanın bədənin fiziki olaraq çıxa bilmədiyi vəziyyətdən "uzaqlaşmaq" üsuludur.

Mütəxəssislərin müşahidələrinə görə, donub qalmaq vərdişi çox vaxt uşaqlıq dövründə formalaşır. Xüsusilə emosiyaların açıq şəkildə ifadə edilməsinin təhlükəli olduğu ailələrdə – qəzəbə görə cəza verildikdə, ağlamağa məhəl qoyulmadıqda və ya buna lağ edildikdə. Uşaq nə müqavimət göstərə, nə də qaça bildikdə, özünü qorumaq üçün yeganə mümkün yolu seçir – sakitləşmək və diqqətdən yayınmaq.

Terapevtlərdən biri bu vəziyyəti belə izah edib: hərəkətsizlik məni təhlükəsiz saxlayan vasitədir. Lakin problem ondadır ki, bu strategiya real təhlükə artıq aradan qalxdıqdan sonra belə insanın yetkin həyatında qala bilər.

Məqalənin müəllifi etiraf edib ki, uzun illər kiminsə səssiz və hərəkətsiz qalmasını "hər şey qaydasındadır" kimi qəbul edib. Halbuki həmin insan əslində güclü gərginlik vəziyyətində ola bilərdi.

Əgər özünüzdə bu reaksiyanı tanıyırsınızsa, ilk növbədə özünüzü günahlandırmamaq vacibdir. Bu, xarakter zəifliyi deyil, sinir sisteminin avtomatik reaksiyasıdır. "Donma" anında məntiqi düşüncə qismən zəifləyir və adi məntiqli izahlar təsirli olmur. Bunun əvəzinə sadə fiziki hərəkətlər kömək edə bilər: ayağa qalxmaq, ayaqların yerə toxunduğunu hiss etmək, soyuq suya toxunmaq və ya ətrafdakı bir neçə əşyanın adını çəkmək.

Əgər yaxın insan belə vəziyyətə düşürsə, psixoloqlar vurğulayırlar ki, bu, razılıq əlaməti deyil və həmin şəxsə daha çox təzyiq göstərmək üçün səbəb olmamalıdır. Ən yaxşı yanaşma səs tonunu azaltmaq, insana vaxt və məkan vermək, təhlükə olmadığını davranışla göstərməkdir.

Samir