Alimlər arıların naviqasiya üsullarından istifadə edərək dronların optimal marşrutla başlanğıc nöqtəsinə qayıtmasını təmin edən yeni sistem hazırlayıblar. Bu texnologiya dronlara GPS və ya böyük hesablama gücü tələb edən xəritələmə sistemləri olmadan müstəqil şəkildə istiqamət tapmağa imkan verir.

HİT.az xəbər verir ki, "New Atlas" nəşrinin məlumatına görə, tədqiqatın nəticələri "Nature" jurnalında dərc olunub.

Arıların sirri: odometriya və vizual yaddaş

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, sistemin əsasını odometriya prinsipi təşkil edir. Bu üsul uçuş zamanı yaranan hərəkət siqnallarından istifadə edərək istiqaməti və məsafəni təxmini hesablamağa imkan verir.

Arılar uçuş zamanı bədən hərəkətlərinə əsaslanaraq qət etdikləri məsafəni və istiqaməti yadda saxlayırlar. Maraqlıdır ki, onlar pətəkdən uzaqlaşarkən ziqzaqvari marşrutla hərəkət etsələr də, geri qayıdarkən demək olar ki, düz xətt üzrə uçurlar.

Bu proses qaranlıq otaqda hərəkət etdikdən sonra insanın addımlarını zehni olaraq geriyə doğru hesablamağa çalışmasına bənzədilir.

Bundan əlavə, arılar ətraf mühitin vizual yaddaşından da istifadə edirlər. Uzaq məsafəli uçuşlara başlamazdan əvvəl onlar pətəyin ətrafındakı mənzərəni diqqətlə öyrənir və mühüm orientirləri yadda saxlayırlar. Sonradan həmin vizual məlumatlar onlara geri dönüş yolunu tapmağa kömək edir.

"Bee-Nav" sistemi necə işləyir?

Arıların davranışını araşdıran robototexnika mütəxəssisləri "Bee-Nav" adlı yeni naviqasiya strategiyası hazırlayıblar.

Bu sistemdə dron əvvəlcə arılar kimi qısa “təlim uçuşu” həyata keçirir. Uçuş zamanı ətraf mühitin panoramik görüntülərini çəkir. Daha sonra bu şəkillər xüsusi neyron şəbəkəsi tərəfindən emal olunur.

Süni intellekt həmin görüntülər əsasında:

* başlanğıc nöqtəsinin istiqamətini müəyyən edir;
* ona qədər olan məsafəni hesablayır.

Bundan sonra dron yüzlərlə metr uzaqlaşsa belə, geri qayıdarkən ən qısa marşrutu tapa bilir.

Məsafənin qiymətləndirilməsi dronun hərəkətini də tənzimləyir. Obyektdən uzaqlaşdıqca sürət artır, yaxınlaşdıqca isə azalır.

Hazırkı məhdudiyyətlər

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, sistem hazırda əsasən qapalı məkanlarda effektiv işləyir.

Açıq havada isə küləyin təsiri problem yaradır. Külək dronun əlavə əyilmələrinə səbəb olur və nəticədə cihaz orientirləri düzgün müəyyənləşdirə bilmir. Bu da naviqasiya dəqiqliyini azaldır.

İstixanalarda istifadə perspektivi

Dronların real şəraitdə tam sabit işləməsi üçün əlavə inkişaf tələb olunsa da, alimlər "Bee-Nav" texnologiyasının yaxın gələcəkdə istixanalarda geniş tətbiq oluna biləcəyini düşünürlər.

Yüngül dronlar:

* əkin sahələrini müşahidə edə;
* xəstəlikləri erkən mərhələdə aşkarlaya;
* zərərvericiləri müəyyən edə bilər.

Bu isə fermerlərə məhsuldarlığı artırmağa kömək edə bilər.

Samir