Süd Yolu qalaktikası kosmosda təsadüfi bir nöqtəyə doğru hərəkət etmir. Yüz minlərlə qalaktikanı özünə cəzb edən nəhəng bir quruluş var və biz də onun cazibəsinə doğru “düşməyə” davam edirik. Astronomlar bu quruluşa Böyük Cazibə adını verirlər və saniyədə təxminən 600 kilometr sürətlə ona yaxınlaşmağımıza baxmayaraq, biz heç vaxt ona çata bilməyəcəyik. Bu, sanki kosmik bir təqibdir, amma qaçan tərəf daim dəyişir.
HİT.Az xəbər verir ki, bu qəribə münasibəti ilk dəfə aşkar edənlər “Yeddi Samuray” ləqəbli bir qrup astronom idi. 1980-ci illərin sonunda 400 elliptik qalaktikanın sürət və istiqamət məlumatlarını analiz edərkən gözlənilməz bir sapma ilə qarşılaşdılar. Hesablamalar açıq göstərirdi ki, Yerdən 150–250 milyon işıq ili uzaqlıqda inanılmaz kütləyə malik bir struktur hər şeyi özünə doğru çəkir. Süd Yolu da bu cazibədən təsirlənirdi. Lakin problem var idi: Böyük Cazibə qalaktikamızın mərkəzindəki sıx qaz və toz buludlarının arxasında, müşahidənin demək olar ki, mümkün olmadığı bir bölgədə gizlənmişdi. Alimlər bu sahəyə “Qaçınma Bölgəsi” adını verdilər.
2014-cü ilə gəldikdə isə teleskop texnologiyalarındakı irəliləyişlər bu sirrin daha çox qatını üzə çıxardı. Süd Yolu qalaktikasının Qız bürcünə, onun isə daha böyük strukturlara doğru çəkildiyi artıq məlum idi. Lakin yeni müşahidələr göstərdi ki, bütün bu sistemlər daha nəhəng bir superkümənin tərkib hissəsidir. Havay dilində “möhtəşəm səma” mənasını verən bu quruluşa “Laniakea” adı verildi. Böyük Cazibə məhz bu, təxminən 100 min qalaktikanı ehtiva edən Laniakeanın mərkəzində yerləşir. Onun nədən ibarət olduğu tam aydın olmasa da, minlərlə qalaktikanı girdab kimi özünə çəkə biləcək qədər güclü kütləyə sahib olduğu düşünülür.
Bəs bu kosmik cazibə sonda hara aparır? Milyardlarla il sonra Böyük Cazibə ilə qaçılmaz bir qarşılaşma baş verəcəkmi? Cavab qətidir: yox. Kainat sabit deyil, əksinə hər saniyə daha da sürətlə genişlənir. Qaranlıq enerji tərəfindən idarə olunan bu genişlənmə Böyük Cazibənin təsirini zamanla zəiflədəcək. Hazırda onun cazibəsindən qaçmaq mümkün olmasa da, simulyasiyalar göstərir ki, bir neçə milyard il sonra genişlənmə bu cazibəni tamamilə üstələyəcək. O zaman Böyük Cazibə bizdən uzaqlaşacaq və Süd Yolu bu milyardlarla illik kosmik “təqibdən” çıxaraq yoluna tək davam edəcək.
Samir
