ABŞ-ın Oklahoma ştatındakı külək elektrik stansiyası üzərində aparılan araşdırmalar atmosferdə əvvəllər məlum olmayan maraqlı prosesləri üzə çıxarıb. Alimlər müəyyən ediblər ki, külək turbinləri aşağı atmosfer qatlarında hava axınlarını dəyişdirərək yuxarı istiqamətli hərəkət yaradır.

HİT.az xəbər verir ki, "Ecoportal" nəşrinin məlumatına görə, "Kings Plain" külək elektrik stansiyası Oklahoma ştatının Qarber dairəsində Böyük Düzənliklər ərazisində yerləşir və 60 kvadrat mil sahəni əhatə edir. Kompleksin hər birinin gücü 2,82 meqavat olan 88 külək turbinindən ibarət olduğu bildirilir.

Araşdırma göstərib ki, bu turbinlərin yaratdığı kinetik təsir yalnız stansiyanın ərazisi ilə məhdudlaşmır və kilometrlərlə uzağa yayıla bilir.

Alimlər qeyd edirlər ki, turbin rotorlarının atmosferlə qarşılıqlı təsiri olduqca mürəkkəbdir və hava impulsunun hərəkəti əvvəllər proqnozlaşdırılmayan şəkildə dəyişir.

Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, atmosfer sabit olduqda, xüsusilə gecə vaxtı külək parkının ətrafındakı hava adi şəraitdən fərqli davranır. Küləyin istiqamətində hava axınının sürətində azalma müşahidə olunur.

Normal şəraitdə yerə yaxın hava qatı rotorların yaratdığı dəyişiklikləri üfüqi qarışma hesabına tədricən kompensasiya edir. Lakin "Kings Plain" stansiyasında aparılan müşahidələr atmosfer strukturunda daha genişmiqyaslı dəyişikliklərin baş verdiyini göstərib.

Məlumata görə, gecə saatlarında sabit hava qatları şəraitində Böyük Düzənliklər üzərində tez-tez aşağı səviyyəli reaktiv hava axınları formalaşır. Bu axınlar yerdən təxminən 244–488 metr yüksəklikdə böyük sürətlə hərəkət edir.

Alimlərin bildirdiyinə görə, bu hava axınları külək parkına çatdıqda turbinlər onların üfüqi hərəkətini tam dayandırmır. Əksinə, bütün turbinlərin yaratdığı müqavimət hava impulsunu yuxarı istiqamətə yönəldir.

Bu səbəbdən külək parkı hava axınını başqa hündürlüyə yönəldən "yumşaq maneə" rolunu oynayır və obyektin arxa hissəsində yüksək hündürlükdə atmosfer pozuntusu formalaşır.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, 88 turbinin birlikdə yaratdığı turbulentlik aşağı atmosfer qatlarından kinetik enerjini yuxarı daşıyır. Bu proses nasos prinsipinə bənzər şəkildə işləyərək impulsun sərhəd atmosfer qatına ötürülməsini təmin edir, eyni zamanda yüksək sürətli hava axınlarını aşağı qatlara çəkir.

Araşdırmaya əsasən, aşağı səviyyəli reaktiv axınlar külək parkının üzərindən keçərkən bu şaquli qarışma sabit gecə atmosferində yaranan qravitasiya dalğaları ilə qarşılıqlı təsirə girir.

Nəticədə hava axınları minlərlə fut hündürlüyə qalxır və küləyin istiqaməti boyunca kilometrlərlə uzanan hərəkətli hava dəhlizi – alimlərin "hava çayı" adlandırdığı struktur meydana gəlir.

Samir