"VegOut" nəşrinin yazarı və redaktoru Laklan Braun 80 yaşlı vyetnamlı bir kişiyə — özünün kiçik kafe sahibi olan Tam adlı insana — keçmişinə baxaraq uğurun onun üçün nə demək olduğunu soruşub.

“Qəhvəni yavaşca qarışdırdı. Sonra ingiliscə, adətən göstərdiyindən daha yaxşı şəkildə dedi: ‘Uğur odur ki, mən hələ buradayam. Və həyat yoldaşım hələ də 1974-cü ildəki kimi mənə baxır", deyə jurnalist onun sözlərini sitat gətirib.

HİT.az xəbər verir ki, o, nə puldan, nə karyeradan, nə də Vyetnam müharibəsindən sonra sıfırdan qurduğu kafedən danışıb.

Jurnalist qeyd edir ki, bu sualı illər ərzində müxtəlif yaşlı insanlara — babasına, parkda şahmat oynayan yaşlılara, təqaüdçü müəllimlərə, hərbçilərə və monastırda yaşayan 91 yaşlı rahibəyə də verib. Cavabların detalları fərqli olsa da, mahiyyət eyni qalıb.

Bir zamanlar Harvard Universitetində 1938-ci ildən etibarən eyni kişi qrupunu izləyən uzunmüddətli araşdırma aparılıb. Onların 80–90 yaşlarına çatdığı dövrdə alimlər demək olar ki, bir əsrlik məlumat əsasında həyat məmnunluğunu təhlil ediblər.

Nəticəyə görə, 80 yaşda insanların həyatına münasibətini müəyyən edən əsas faktor gəlir, vəzifə, karyera uğurları və ya hətta orta yaşda sağlamlıq göstəriciləri deyil, yaxın münasibətlərin keyfiyyəti olub.

Psixiatr Corc Vayant 1972–2004-cü illərdə bu tədqiqatı idarə edərək belə deyib: “Sağlam yaşlanmanın açarı münasibətlərdir, münasibətlərdir, münasibətlərdir”.

Laklan Braunun müşahidələrinə görə, yaşlı insanlarla söhbətlərdə və araşdırmalarda dörd əsas kateqoriya ön plana çıxır.

Birincisi — insanlar

Burada söhbət ümumi “ailə” anlayışından yox, konkret şəxslərdən gedir: həyat yoldaşı, övlad, uzun illər danışılmayan bacı, məktəb dostu və ya köhnə qonşu. Onların adları asan xatırlanır, amma karyera nailiyyətləri yox.

İkincisi — anlar

Kiçik, gündəlik, amma emosional xatirələr: müəyyən bir çimərlikdə günorta, uzun bir yol səfəri, yağışlı bir axşam və uşaqların evə qaçaraq gülməsi. İş planları və ya rəsmi uğurlar isə nadir hallarda xatırlanır.

Üçüncüsü — formalaşan xarakter

Yaşlı insanlar özlərini “nə əldə etdiklərinə” görə deyil, “kimə çevrildiklərinə” görə qiymətləndirirlər. Məsələn:

* “Qəzəbimi başqalarına ötürmədən daşımağı öyrəndim.”
* “Atamdan daha mehriban oldum.”
* “Həmişə haqlı olmağa ehtiyac duymamağı öyrəndim.”

Dördüncüsü — edilməyən, amma arzu olunanlar

Səyahətlər, yazılmamış məktublar, üzr istənilməmiş anlar və yarımçıq qalan yaradıcılıq işləri. Bu peşmanlıqlar adətən dramatik deyil, sakit şəkildə ifadə olunur, amma daha ağır təsir bağışlayır.

Laklan Braun ondan 38 yaşlı, kiçik qızı və biznesi olan bir insana nə məsləhət verəcəyini soruşub. Tam qısa cavab verib: “Sən artıq uğur qazanmısan. Sadəcə hələ fərqinə varmamısan".

Braun qeyd edir ki, əgər uğur yaxın insanların mövcudluğu və onlara göstərilən diqqətin keyfiyyəti ilə ölçülürsə, bir çox insan artıq bunu əldə edib.

Samir