Bioloqlar ağcaqanadlarda yayılan Eilat virusunun çoxalmasını özünün yaratdığı qüsurlu genetik nüsxələrlə məhdudlaşdırdığını müəyyən ediblər. Bu nüsxələr tam virusun çoxalması üçün lazım olan resurslar uğrunda onunla rəqabət aparır və nəticədə virusun artımını zəiflədir.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə Nature Communications jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilib. Honkonq Şəhər Universitetindən virusoloq Junşen Linin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu Eilat virusunun genetik materialını araşdıraraq qeyri-adi sayda qüsurlu RNT nüsxələrinin yarandığını aşkar edib.

Bu nüsxələr virus genomunun müəyyən hissələrini itirir. Onlar tam həyat dövrünü müstəqil şəkildə tamamlaya bilməsələr də, sağlam virusun köməyi ilə çoxala və onunla hüceyrənin resursları uğrunda rəqabət apara bilirlər. Nanoməsaməli sekvensləmə üsulu ilə aparılan təhlil zamanı virusun RNT nümunələrinin 18 faizinin qüsurlu olduğu müəyyən edilib. Bu nüsxələrin təxminən dörddə üçündə isə genomun orta hissəsində böyük çatışmazlıq aşkarlanıb.

Alimlərin fikrincə, problemin əsas səbəbi virusun genetik materialını köçürən fermentin iş prinsipidir. Ferment bəzi genetik bölgələrdə ilkin şablondan ayrılaraq genomun sonrakı hissəsinə keçir və nəticədə qısaldılmış nüsxə yaradır. Bu proses təkrarlandıqca qüsurlu genomlar toplanır, tam virusun çoxalmasını ləngidir.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, bu mexanizm virusla ağcaqanad arasında uzunmüddətli mövcudluğun qorunmasına kömək edə bilər. Ağcaqanadlarda virusların təmizlənməsi effektiv olmadığı üçün onların həddindən artıq çoxalmasının məhdudlaşdırılması həşəratın yaşaması baxımından da əhəmiyyət daşıya bilər.

Eilat virusu insanlar üçün təhlükəsiz hesab olunur: o, insan hüceyrələrinə daxil ola və orada çoxala bilmir. Buna görə də virus əsasında peyvənd namizədləri və diaqnostik platformalar hazırlanır. Yeni nəticələr göstərir ki, gələcək tədqiqatlarda və bu texnologiyaların hazırlanmasında qüsurlu genomların və natamam virus hissəciklərinin miqdarını da nəzərə almaq vacibdir.

Samir