Sürücülük hüququndan müəyyən müddətə məhrum edilmiş şəxslərin həmin müddət başa çatdıqdan sonra sürücülük vəsiqəsini necə geri ala biləcəyi ilə bağlı cəmiyyətdə müxtəlif suallar yaranır. Xüsusilə sürücülük hüququ bir il müddətinə məhdudlaşdırılan şəxslər və daha uzun müddətə məhrum edilən sürücülər üçün prosedurun eyni olub-olmaması maraq doğurur. Bəzi sürücülər müddət başa çatdıqdan sonra yenidən tibbi müayinədən keçməli olduqlarını, bəziləri isə dövlət rüsumu ödəməli və imtahan verməli olduqlarını düşünürlər.
Bəs sürücülük hüququndan məhrumetmə müddəti başa çatdıqdan sonra vəsiqəni geri almaq üçün hansı prosedur tətbiq olunur? Bir il müddətinə məhrum edilmiş şəxslə bir il bir ay və ya bir il altı ay müddətinə məhrum edilmiş şəxs arasında hansı fərq var? Tibbi arayış və dövlət rüsumu tələb olunurmu?
Məsələ ilə bağlı mütəxəssis Elnur Əsəd Oxu24.com-a açıqlamasında bildirib ki, sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması müddəti başa çatdıqdan sonra vəsiqənin qaytarılması ilə bağlı qaydalar müddətin uzunluğundan asılı olaraq fərqlənir.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, qanunvericilikdə nəqliyyat vasitəsini idarəetmə hüququ bir il və daha az müddətə məhdudlaşdırılmış şəxslər üçün daha sadə prosedur nəzərdə tutulub. Belə şəxslərə sürücülük vəsiqəsi məhdudlaşdırma müddəti başa çatdığı gün, imtahan keçirilmədən qaytarılır.
“Əgər şəxsin nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ bir il və ya daha az müddətə məhdudlaşdırılıbsa, müddət başa çatdıqdan sonra həmin şəxs əlavə imtahan vermir. Yəni bir illik məhdudiyyət qoyulubsa və həmin bir il tamam olubsa, şəxs imtahan vermədən sürücülük vəsiqəsini geri ala bilir. Burada söhbət nəzəri və ya praktiki imtahandan getmir”, – deyə Elnur Əsəd bildirib.
Onun sözlərinə görə, burada “bir il” ifadəsinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Məsələn, sürücülük hüququ bir il müddətinə məhdudlaşdırılıbsa, həmin müddətin tamamlanmasından sonra sürücünün yenidən yol hərəkəti qaydaları üzrə nəzəri imtahan verməsi və ya avtomobil idarəetmə bacarığını nümayiş etdirməsi tələb olunmur.
Lakin məhdudlaşdırma müddəti bir ildən çoxdursa, vəziyyət dəyişir. Qanunvericiliyə əsasən, nəqliyyat vasitəsini idarəetmə hüququ bir ildən çox müddətə məhdudlaşdırılmış şəxslər sürücülük vəsiqəsini geri almaq üçün nəqliyyat vasitəsini idarəetmə vərdişləri üzrə təcrübi imtahan verməlidirlər. Bu imtahan uğurla verildiyi gün sürücülük vəsiqəsi qaytarılır.
“Misal üçün, şəxs bir il bir ay müddətinə sürücülük hüququndan məhrum edilibsə, artıq bu, bir ildən çox müddətdir. Bir il altı ay, iki il və ya daha uzun müddət də eyni qaydaya düşür. Belə halda şəxs praktiki imtahan verməlidir. Yəni burada əsas məsələ sürücünün nəqliyyat vasitəsini idarəetmə vərdişlərinin yoxlanılmasıdır. Qaydaya əsasən, məhz təcrübi imtahan nəzərdə tutulur”, – deyə mütəxəssis vurğulayıb.
Bu məqam sürücülər arasında tez-tez qarışdırılır. Çünki bəzi şəxslər bir ildən artıq müddətə məhdudlaşdırıldıqda həm nəzəri, həm də praktiki imtahan verməli olduqlarını düşünürlər. Halbuki söhbət sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması müddəti başa çatdıqdan sonra vəsiqənin qaytarılmasından gedirsə, mövcud qaydada bir ildən çox müddətə məhdudlaşdırılmış şəxslər üçün təcrübi imtahan nəzərdə tutulur.
Elnur Əsəd qeyd edib ki, digər mühüm məsələ tibbi arayışla bağlıdır. Sürücülük hüququndan məhrumetmə və ya məhdudlaşdırma müddəti başa çatdıqdan sonra vəsiqənin məhz bu əsasla qaytarılması üçün hər bir şəxsdən avtomatik şəkildə yeni sağlamlıq haqqında tibbi arayış tələb edilməsi qaydası yoxdur.
“Bir il müddətinə hüququ məhdudlaşdırılmış şəxs müddəti tamam olanda sürücülük vəsiqəsini geri alır. Bunun üçün sırf həmin müddət başa çatdığına görə yenidən tibbi arayış gətirməsi tələb olunmur. Eyni qaydada bir ildən çox müddətə məhdudlaşdırılan şəxs praktiki imtahanı verdikdən sonra vəsiqəsini ala bilir. Burada da məhdudiyyət müddətinin başa çatması və imtahanın müvəffəqiyyətlə verilməsi əsas şərtlərdir”, – deyə mütəxəssis bildirib.
Qanunvericilikdə tibbi arayışla bağlı ayrıca tələblər sürücülük vəsiqəsinin verilməsi və dəyişdirilməsi zamanı müəyyən hallarda nəzərdə tutulur. Məsələn, müəyyən yaş qrupları və Səhiyyə Nazirliyinin müəyyən etdiyi xəstəlikləri olan şəxslər üçün tibbi arayışın təqdim edilməsi tələb oluna bilər. Lakin bu tələbləri sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması müddəti başa çatdıqdan sonra vəsiqənin qaytarılması proseduru ilə eyniləşdirmək olmaz.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, dövlət rüsumu məsələsində də eyni fərqi nəzərə almaq lazımdır. Sürücülük vəsiqəsinin ilk dəfə alınması və ya müəyyən əsaslarla dəyişdirilməsi zamanı dövlət rüsumu ilə bağlı tələblər mövcuddur. Lakin məhdudlaşdırma müddəti başa çatdığı üçün əvvəlki sürücülük vəsiqəsinin sahibinə qaytarılması ayrıca prosedurdur və bu prosedur üçün ayrıca dövlət rüsumunun ödənilməsi nəzərdə tutulmur. Qanunvericilikdə sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması müddəti başa çatdıqda vəsiqənin qaytarılması üçün bir il və daha az müddətdə imtahansız, bir ildən çox müddətdə isə praktiki imtahanla qaytarılma qaydası ayrıca göstərilib.
“Burada sürücülər bir məsələni də bilməlidirlər: sürücülük vəsiqəsinin qaytarılması ilə yeni sürücülük vəsiqəsinin alınması və ya dəyişdirilməsi eyni prosedur deyil. Ona görə də vətəndaşlar başqa hallarda tətbiq olunan dövlət rüsumunu bu vəziyyətə də aid etməməlidirlər”, – deyə Elnur Əsəd əlavə edib.
Mütəxəssis həmçinin bildirib ki, bir ildən çox müddətə sürücülük hüququ məhdudlaşdırılan şəxsin praktiki imtahan verməsi həmin şəxsin yenidən sıfırdan sürücülük vəsiqəsi almağa başlaması demək deyil. Burada əsas məqsəd nəqliyyat vasitəsini idarəetmə vərdişlərinin yoxlanılmasıdır. Qaydalara əsasən, hüququ bir ildən çox müddətə məhdudlaşdırılmış şəxs məhz idarəetmə vərdişləri üzrə təcrübi imtahanı müvəffəqiyyətlə verdikdən sonra sürücülük vəsiqəsini geri ala bilər.
“Yəni bir il bir ayla bir il arasında hüquqi baxımdan fərq yaranır. Bir il və daha az müddətdə imtahan yoxdur. Bir ildən çox olduqda isə praktiki imtahan tələb olunur. Bu fərqi sürücülər nəzərə almalıdırlar. Məsələn, bir il müddətinə məhdudlaşdırılan şəxs üçün müddətin son günü tamamlandıqdan sonra imtahan proseduru tətbiq edilmir. Amma bir il bir aylıq məhdudiyyət artıq başqa kateqoriyadır”, – deyə mütəxəssis vurğulayıb.
Elnur Əsədin sözlərinə görə, sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması müddətinin hesablanması ilə bağlı da vətəndaşlar diqqətli olmalıdırlar. Sürücü məhkəmə və ya digər səlahiyyətli orqan tərəfindən müəyyən edilmiş müddətin dəqiq nə vaxt başa çatdığını bilməlidir. Müddət tamamlanmadan nəqliyyat vasitəsini idarə etmək isə şəxsin yenidən hüquqi məsuliyyətlə üzləşməsinə səbəb ola bilər.
Mütəxəssis qeyd edib ki, sürücülük hüququnun məhdudlaşdırılması müddətinin bitməsi avtomatik olaraq həmin şəxsin yol hərəkəti qaydalarını pozmasına icazə verilməsi anlamına gəlmir. Sürücü vəsiqəsini qanuni qaydada geri aldıqdan sonra digər sürücülər kimi yol hərəkəti qaydalarına riayət etməlidir.
“Əsas məsələ odur ki, vətəndaş məhdudiyyət müddətinin başa çatmasını düzgün müəyyən etsin və ondan sonra qanunvericilikdə nəzərdə tutulan proseduru yerinə yetirsin. Bir il və daha az müddətə məhdudlaşdırılıbsa, imtahansız qaytarılır. Bir ildən çoxdursa, praktiki imtahan verilir. Bu prosedur başa çatdıqdan sonra sürücülük vəsiqəsi qaytarılır. Sırf bu qaytarılma proseduruna görə əlavə tibbi arayış və dövlət rüsumu tələbi nəzərdə tutulmur”, – deyə Elnur Əsəd bildirib.
Beləliklə, sürücülük hüququndan məhrumetmə müddəti başa çatdıqdan sonra bütün şəxslərin eyni qaydada imtahan verməsi tələb olunmur. Bir il və daha az müddətə məhdudlaşdırılan şəxslər vəsiqələrini imtahansız, həmin müddət başa çatan gün geri ala bilirlər. Bir ildən çox müddətə məhdudlaşdırılan şəxslər isə praktiki imtahan verməlidirlər.Bu xüsusi prosedur çərçivəsində yeni tibbi arayış və ayrıca dövlət rüsumu tələbi ümumi qayda kimi nəzərdə tutulmayıb.
