Şimali Amerikanın göl nərə balıqlarının əvvəllər düşünüldüyündən xeyli uzun ömür sürdüyü müəyyənləşib. Yeni hesablamalara görə, bəzi fərdlər 400 ildən çox yaşaya bilər.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "IFLScience" yazıb.
Şimali Amerikada yaşayan göl nərə balığı (*lake sturgeon*) uzun müddətdir qitənin ən qədim şirin su balıqlarından biri hesab olunur. Əvvəllər bu balıqların maksimum təxminən 150 il yaşadığı düşünülürdü. Lakin yeni araşdırma onların ömrünün 400 ildən də çox ola biləcəyini göstərir.
Miçiqan Dövlət Universitetinin tədqiqatçıları hesab edirlər ki, bu balıqlar elmə məlum olan ən uzunömürlü canlılardan biri ola bilər.
Yeni araşdırma nə göstərib?
150 illik göstərici əsasən 1963-cü ildə aparılmış araşdırmaya əsaslanırdı. Lakin alimlər uzun müddətdir həmin rəqəmin nərə balıqlarının tipik ömrünü, yoxsa sadəcə müşahidə edilmiş maksimum yaş həddini göstərdiyini müzakirə edirdilər.
Yeni araşdırmada isə balıqların böyümə sürətini müəyyənləşdirmək üçün uzunmüddətli müşahidələrdən istifadə olunub. Tədqiqatçılar əvvəllər nişanlanmış balıqları müxtəlif vaxtlarda yenidən tutaraq onların ölçülərindəki dəyişiklikləri izləyiblər.
Onilliklər ərzində toplanmış məlumatlar xüsusi modelə daxil edilib və Böyük Göllər bölgəsindəki beş nərə balığı populyasiyasının mümkün ömrü hesablanıb.
Nəticələr olduqca təəccüblü olub:
* 160 santimetr uzunluğundakı erkək nərə balığının yaşı təxminən 90-279 il;
* 180 santimetr uzunluğundakı dişi nərə balığının yaşı isə 99-427 il aralığında qiymətləndirilib.
Bu nəticələr təsdiqlənsə, göl nərə balığı dünyanın ən uzunömürlü balıqları sırasında yer ala bilər.
Yaşını necə müəyyənləşdirirdilər?
Əvvəlki araşdırmalarda balığın yaşını müəyyən etmək üçün üzgəc şüasının kəsiyindəki sümük təbəqələri sayılırdı. Lakin bu üsul tam dəqiq olmaya bilər. Çünki sümük toxumasının sorulması nəticəsində böyümə halqalarının bir hissəsi itə bilər.
Yeni araşdırmada isə alimlər daha geniş və uzunmüddətli məlumatlardan istifadə ediblər.
Hazırda ən uzunömürlü balıq rekordunun Qrenlandiya köpəkbalığına aid olduğu qəbul edilir. Onların yaşı real toxuma nümunələri əsasında müəyyənləşdirilib və təxminən 400 il olduğu qiymətləndirilir. Nərə balıqları ilə bağlı rəqəmlər isə hələlik model əsaslı hesablamalardır.
Yerli xalqlar bunu çoxdan bilirmiş
Araşdırmanın müəlliflərindən Skott Kolborn maraqlı bir məqama da diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, yerli icmaların nümayəndələri ilə söhbətlər zamanı nərə balıqlarının təxminən 400 il yaşaya bildiyi barədə ənənəvi biliklərin çoxdan mövcud olduğu məlum olub.
Alim bunu müasir elmi metodların yerli xalqların əsrlər boyu qoruduğu biliklərlə üst-üstə düşməsi kimi qiymətləndirib.
Niyə bu kəşf vacibdir?
Nərə balıqlarının həqiqi ömrünü müəyyənləşdirmək onların qorunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bir canlı növünün ömrü əsrlərlə ölçülürsə, onun populyasiyasının bərpası da çox uzun zaman tələb edə bilər.
Bu səbəbdən balıqların yetkinlik yaşına çatmadan məhv edilməsi bütün populyasiyaya ciddi təsir göstərə bilər. Alimlər hesab edirlər ki, göl nərə balıqlarının qorunması, uzunmüddətli monitorinqi və gələcək tədqiqatları xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Beləliklə, vaxtilə təxminən 150 il yaşadığı düşünülən bu nəhəng balıqların bəzi fərdlərinin 400 ildən artıq ömür sürməsi mümkündür.
Samir
