Cənubi Sakit okeanında yaşayan dəniz quşları üçün plastik çirklənməsi getdikcə daha ciddi təhlükəyə çevrilir. Avstraliyanın şərqində yerləşən Lord Howe adasında uzun illərdir izlənilən yelkovan quşlarının balalarının mədəsində son dövrlərdə böyük miqdarda plastik aşkarlanıb.

HİT.az xəbər verir ki, Təbiət Tarixi Muzeyindən doktor Aleks Bond və Adrift Laboratoriyasının tədqiqatçıları 2007-ci ildən adada yuvalayan quşların plastik qəbulunu araşdırırlar.

Bu müşahidələr dəniz quşlarının plastik udması ilə bağlı dünyada ən uzunmüddətli məlumat bazalarından birinin formalaşmasına imkan verib. İlk 10 il ərzində göstəricilər müəyyən qədər dəyişsə də, son illərdə quşların mədəsində plastik miqdarında nəzərəçarpacaq artım qeydə alınıb.

Tədqiqatçılar bu miqdarı insan ölçüsünə uyğunlaşdırdıqda nəticənin təxminən 12 kiloqram plastik istehlakına bərabər olduğunu bildiriblər.

2025-ci ildə araşdırılan balalardan birinin mədəsindən ümumilikdə 894 plastik parçası çıxarılıb. Onların ümumi çəkisi 64,2 qram olub.

2026-cı ildə başqa bir balada isə 644 plastik parçası aşkarlanıb və onların çəkisi 67,4 qram təşkil edib. Bu göstərici quş balasının bədən çəkisinin təxminən 15 faizinə bərabərdir.

Alimlərin məlumatına görə, mədəsində 2 qramdan çox plastik olan balaların sağ qalma ehtimalı əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Tədqiqatçılar belə quşları “gəzən ölülər” adlandırırlar.

Plastikin yaratdığı problem yalnız mədənin yad cisimlərlə dolması ilə məhdudlaşmır. Həzm sistemində plastik parçalarının uzun müddət qalması toxumalarda davamlı zədələnmələrə və orqanların funksiyalarının pozulmasına səbəb ola bilər.

Tədqiqatçılar plastik istehlakı nəticəsində yaranan xroniki toxuma zədələnməsini “plastikozis” adlandırıblar. Bu vəziyyət həzm sistemində zamanla inkişaf edən və qalıcı dəyişikliklərlə əlaqələndirilir.

Mütəxəssislər təhlükənin yaranması üçün böyük miqdarda plastik qəbul edilməsinin vacib olmadığını da müəyyənləşdiriblər. Belə ki, cəmi 0,5 qram plastik udan quş balasının sonrakı illərdə çoxalmaq üçün Lord Howe adasına qayıtmaq ehtimalının 12 faiz azaldığı müəyyən edilib.

Alimlər uzunmüddətli müşahidələrin plastik çirklənməsinin dəniz quşlarına real təsirlərini müəyyənləşdirmək baxımından mühüm olduğunu vurğulayırlar. Onların fikrincə, illər ərzində aparılan belə araşdırmalar problemin miqyasını və canlıların gələcək nəsillərinə təsirini daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verir.

Samir