Psixoloqlar müəyyən ediblər ki, riyaziyyat qorxusu yalnız mənimsənilmiş biliklərdən istifadə etməyə deyil, həm də yeni bacarıqları öyrənməyə mane olur. Bu nəticəyə ABŞ-ın Kaliforniya Dövlət Universiteti və Miçiqan Universitetinin psixoloqları gəliblər. 

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqat "Frontiers in Psychology" jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar Amini İbrahim və Prithi Şah 249 tələbəyə onlar üçün tanış olmayan riyazi üsulu – ədədlərin adi onluq say sistemindən, məsələn, ikilik say sisteminə çevrilməsini öyrədiblər. Əvvəlcə iştirakçılar qısa video dərsə baxıblar, daha sonra dörd qrupa bölünüblər. Qruplar hazır nümunələr əsasında öyrənənlərdən tutmuş bütün tapşırıqları müstəqil həll edənlərə qədər fərqlənib.

Beş dəqiqəlik fasilədən sonra tələbələr yeni bacarıqdan istifadə etməli olduqları 10 tapşırıqdan ibarət test keçiblər.

Məlum olub ki, yüksək riyazi narahatlığı – rəqəmlər və hesablamalara qarşı güclü emosional reaksiya – olan iştirakçılar yeni tapşırıqları digərlərindən daha pis yerinə yetiriblər.

Bu fərq ilkin hazırlıq səviyyəsi nəzərə alındıqdan sonra da qorunub. Tədqiqat müəllifləri iştirakçıların hesab və cəbr üzrə biliklərini, keçdikləri riyaziyyat kurslarını, ixtisaslarını, eləcə də işçi yaddaşının həcmini nəzərə alıblar.

Maraqlıdır ki, ümumilikdə imtahanla bağlı narahatlığın nəticəyə təsiri olmayıb. Əsas amil məhz riyaziyyat qorxusu olub. Başqa sözlə, problem yalnız bilik çatışmazlığı ilə bağlı deyil: narahatlıq keçirən tələbələr üçün yeni materialı öyrənmək prosesinin özü daha çətin olur.

Mənfi təsirin bir hissəsi narahatlıq yaşayan tələbələrin ümumilikdə fənni daha zəif mənimsəməsi ilə izah olunur. İllər ərzində riyaziyyat qorxusu yaşayan tələbələr daha az bilik toplayırlar. Lakin bu amil nəzərə alındıqdan sonra belə narahatlıqla nəticə arasındakı əlaqə qorunub.

Tədqiqatçıların fikrincə, bunun səbəbi yaddaşın fəaliyyəti ilə bağlı ola bilər. İnsan tapşırığın öhdəsindən necə gəldiyi barədə narahat olduqda, onun zehni resursları yeni məlumatı mənimsəmək əvəzinə bu narahatlığa sərf olunur.

Tədqiqatda müxtəlif öyrənmə üsullarının müqayisəsinin nəticəsi də gözlənilməz olub. Hazır həllərin öyrənilməsi, müstəqil praktika və bu iki yanaşmanın birləşdirilməsi bütün qruplarda eyni nəticə verib.

Tədqiqatçılar daha az enerji tələb edən variantın – başqalarının hazırladığı nümunələrlə tanış olmağın və müstəqil cəhdlərin olmamasının – narahatlıq yaşayan tələbələrə öz güclərini qorumağa kömək edəcəyini ehtimal edirdilər. Lakin araşdırmanın nəticələri bu fərziyyəni təsdiqləməyib.

Riyazi narahatlıq geniş yayılmış haldır. Bu anlayış təhsil və gündəlik həyatda rəqəmlərlə işləməyə mane olan gərginlik və qorxunu ifadə edir.

Beləliklə, narahatlıq yaşayan tələbələr həm mövcud biliklərdən istifadə etməkdə, həm də yeni məlumatları mənimsəməkdə daha çox çətinlik çəkirlər. Bu isə dəstək göstərilmədiyi halda bilik boşluqlarının getdikcə artmasına səbəb ola bilər.

Müəlliflər belə tələbələrə həm əlavə praktika ilə, həm də riyaziyyat qorxusunun özü üzərində işləməklə dəstək göstərməyi tövsiyə edirlər.

Samir