Gün ərzində dəfələrlə üzr istəyən insanların psixoloji xüsusiyyətləri açıqlandı

MARAQLI
20:59 / 16.11.2026
36

Bəzi insanlar gün ərzində heç bir ciddi səbəb olmadan dəfələrlə üzr istəyirlər. Psixoloqların fikrincə, bu vərdiş sadəcə nəzakət əlaməti deyil, insanın özünə münasibəti, özgüvəni və başqaları tərəfindən qəbul edilmək istəyi ilə bağlı ola bilər.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Grazia" jurnalı yazıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, üzr istəmək sağlam ünsiyyətin vacib hissəsidir. Lakin insanın məsuliyyət daşımadığı hadisələrə görə belə üzr istəməsi müəyyən emosional davranış modellərindən xəbər verə bilər.

Psixoloqlar həddindən artıq üzr istəyən insanlarda bir neçə ümumi xüsusiyyətin müşahidə olunduğunu qeyd edirlər.

Başqalarının hisslərinə qarşı həssaslıq

Belə insanlar ətrafdakıların emosiyalarına xüsusi diqqət yetirirlər. Qarşı tərəfin səsindəki dəyişiklik, üz ifadəsi və ya davranışındakı kiçik fərq belə onlarda narahatlıq yarada bilər. Bəzən heç bir səhv etmədikləri halda qarşı tərəfi incitdiklərini düşünərək üzr istəyirlər.

Tənqid və qəbul edilməmək qorxusu

Daim üzr istəyən şəxslər başqalarını məyus etməkdən və münasibətlərdə gərginlik yaranmasından çəkinə bilərlər. Onlar üçün ətrafdakıların razılığını qazanmaq şəxsi istək və ehtiyaclarını ifadə etməkdən daha vacib olur.

Özgüvənin aşağı olması

Psixoloqlar bu vərdişin özünəinam çatışmazlığı ilə də əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər. Öz dəyərinə şübhə ilə yanaşan insan kömək istədikdə, fikrini bildirdikdə və ya sadəcə kiminsə vaxtını aldığını düşündükdə belə özünü günahkar hiss edə bilər.

Münaqişədən qaçmaq istəyi

Uşaqlıqda tez-tez tənqidə məruz qalan və ya ailəsində qeyri-sabit emosional mühitdə böyüyən insanlarda bu davranış daha da möhkəmlənə bilər. Belə şəxslər mübahisə və narazılıq ehtimalını hiss etdikdə vəziyyəti sakitləşdirmək üçün avtomatik olaraq üzr istəməyə başlayırlar.

Həddindən artıq üzr istəmək nəyə səbəb olur?

Mütəxəssislərin fikrincə, bu vərdiş zamanla insanın iş və şəxsi münasibətlərinə mənfi təsir göstərə bilər. İş mühitində əsassız üzrxahlıqlar şəxsin özünəinamını zəiflədə, başqalarında onun haqlı tələblərinin belə əsassız olduğu təəssüratını yarada bilər. Şəxsi münasibətlərdə isə bütün problemlərə görə özünü günahkar hesab etmək qeyri-sağlam münasibət modelinin formalaşmasına gətirib çıxara bilər.

Bundan başqa, insanın davamlı üzr istəməsi səmimi üzrxahlığın əhəmiyyətini də azalda bilər.

Bu vərdişdən qurtulmaq üçün ilk növbədə gün ərzində neçə dəfə və hansı hallarda üzr istədiyinə diqqət yetirmək tövsiyə olunur. Məsələn, "Vaxtınızı aldığım üçün üzr istəyirəm" əvəzinə "Mənə vaxt ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm", "Sual verdiyim üçün üzr istəyirəm" əvəzinə isə "Bir sualım var" demək olar.

Psixoloqlar vurğulayırlar ki, məqsəd üzr istəməkdən tamamilə imtina etmək deyil. Əsas məsələ həqiqətən səhv etdiyimiz hallarla özümüzü səbəbsiz yerə günahkar hiss etdiyimiz vəziyyətləri bir-birindən ayırmağı öyrənməkdir.

Samir

0