ABŞ Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri, general Den Keyn İranla müharibənin başa çatdırılması üçün çıxış yolu tapmağa çalışır. O hesab edir ki, hərbi eskalasiyanın daha da artırılması əks nəticə verə bilər və yalnız hava zərbələri ABŞ prezidentinin qarşıya qoyduğu məqsədlərə çatmaq üçün kifayət etməyəcək.
HİT.az xəbər verir ki, CNN-in yazdığına görə, bu barədə vəziyyətlə tanış olan üç mənbə məlumat verib.
Mənbələrdən biri generalın mövqeyini qısa şəkildə belə ifadə edib: "Keyn çıxış yolu axtarır".
Məlumata görə, Keyn mümkün eskalasiyanın yaratdığı riskləri və müharibədən çıxış yolunun tapılmasının vacibliyini ABŞ administrasiyasının digər yüksək vəzifəli şəxsləri ilə müzakirə edib. Onların arasında Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliff, dövlət katibi Marko Rubio və vitse-prezident Cey Di Vens də var.
Mənbələrdən biri generalın mövqeyinin əsas səbəbinin ABŞ hərbçilərini qorumaq istəyi olduğunu bildirib.
ABŞ prezidenti Donald Tramp dəfələrlə İrana quru qoşunları göndərmək istəmədiyini açıqlayıb. Bunun əvəzinə o, genişmiqyaslı hava zərbələrinin Tehranı ABŞ-ın şərtlərini qəbul etməyə məcbur edəcəyinə ümid edir.
Lakin Keyn və administrasiyanın digər yüksək vəzifəli şəxsləri belə bir ssenarinin nəticə verməsini az ehtimallı hesab edirlər. General ötən ay keçirilən açıq dinləmələr zamanı da “hava gücünün öz sərhədlərinin olduğunu” bildirib.
Məhz bu məhdudiyyətlər səbəbindən ABŞ rəsmiləri iyulun sonlarında İrana qarşı yeni genişmiqyaslı əməliyyat planına ehtiyatla yanaşıblar.
Mənbələrdən birinin sözlərinə görə, Tramp əvvəlcə “kütləvi” adlandırdığı əməliyyatı təsdiqləməyə hazır olub. Lakin Yaxın Şərqdəki müttəfiqləri ilə danışıqlardan sonra bu plandan geri çəkilib. Müttəfiqlər İranın cavab zərbələri endirə biləcəyi, o cümlədən Körfəz ölkələrinin enerji infrastrukturunu hədəfə ala biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.
Bununla belə, Tramp gələcəkdə zərbələr planına yenidən qayıtmaq imkanını istisna etməyib.
ABŞ hərbi komandanlığının qarşılaşdığı əsas problemlərdən biri yüksək dəqiqlikli sursatların və hava hücumundan müdafiə vasitələrinin ehtiyatlarının azalmasıdır.
Mənbələrin bildirdiyinə görə, Keyn mümkün eskalasiya variantları müzakirə olunarkən ən azı iki dəfə Trampın qarşısında ABŞ arsenalının vəziyyəti məsələsini qaldırıb.
Körfəz ölkələrinin nümayəndələri də ABŞ administrasiyasına xəbərdarlıq ediblər ki, müasir Amerika hava hücumundan müdafiə sistemlərinin çatışmazlığı İranın cavab zərbələri zamanı onların ərazilərinin müdafiəsini çətinləşdirə bilər.
Xüsusilə regionun enerji infrastrukturuna mümkün hücumlar narahatlıq doğurur. Mənbələr hesab edir ki, belə zərbələr İranı təslim olmağa məcbur etməyə bilər, əksinə, ABŞ-ın müttəfiqlərinə qarşı cavab hücumlarına səbəb ola bilər.
Öz narahatlıqlarına baxmayaraq, Keyn mövqeyini Trampa ehtiyatla çatdırır və prezidentlə işgüzar münasibətləri qorumağa çalışır.
Mənbələrin sözlərinə görə, general Tramp ilə görüşlər zamanı İranın ciddi şəkildə zəiflədilməsi imkanını istisna etmir. Lakin o, hava zərbələrinin imkanları və uzunmüddətli eskalasiyanın riskləri barədə şəxsi söhbətlərdə daha açıq danışır.
Mənbələrdən biri generalın prezidentlə ünsiyyətində zərbələrin qarşısını almağa çalışdığını iddia edib.
Keynin nümayəndəsi isə onun prezident və digər yüksək vəzifəli şəxslərlə qapalı görüşlərinin məzmununu təsdiqləməyib və ya təkzib etməyib.
Ağ Ev isə generalın fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib və onu Trampın milli təhlükəsizlik komandasının mühüm üzvü adlandırıb.
İranla müharibə artıq altı aya yaxınlaşsa da, ABŞ hərbi komandanlığı genişmiqyaslı eskalasiyaya getmədən qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmağın asan yolunu tapa bilməyib.
Mənbələrin məlumatına görə, Pentaqon və ABŞ Mərkəzi Komandanlığı strategiyanı yenidən nəzərdən keçirir və Tehrana təzyiq göstərməyin yeni yollarını axtarır.
CENTCOM-un yüksək vəzifəli hərbi rəsmilərindən biri hətta hərbçilərdən İrana təzyiq göstərmək üçün yeni və daha yaradıcı ideyalar təqdim etmələrini istəyib.
Bəzi ABŞ rəsmiləri İrana qarşı qəti qələbənin yalnız genişmiqyaslı quru əməliyyatı ilə mümkün ola biləcəyini düşünür. Lakin belə bir ssenari minlərlə amerikalı hərbçinin ölümü ilə nəticələnə biləcəyindən hazırda Tramp administrasiyası tərəfindən dəstəklənmir.
Beləliklə, Keyn və prezidentin digər müşavirləri Trampa ən azı simvolik qələbə elan etməyə imkan verəcək, eyni zamanda yeni müharibə mərhələsinə yol açmayacaq və diplomatik danışıqlar üçün imkan saxlayacaq variant axtarırlar.
Samir
