Biz onların yanından hər gün fərqinə varmadan keçirik, bəzən ayağımızın altında qalaraq səssiz şəkildə əzilirlər. Lakin mikroskopik dünyalarına bir az yaxından baxanda insan heyranlığını gizlədə bilmir. 

Hit.az bu dəfə qarışqaları araşdırıb.

İnsanlardan çoxdurlar
Əgər bu gün dünyadakı bütün insanların çəkisini bir tərəziyə, bütün qarışqaların çəkisini isə digər tərəziyə qoysaq, tərəzinin gözləri demək olar ki, bərabər gələr. Hətta bəzi bioloqların hesablamalarına görə, Yer üzündəki qarışqaların ümumi kütləsi insan kütləsini üstələyir. Çünki dünyada təxminən 20 katrilyon qarışqa yaşayır. Bu isə hər bir insana təxminən 2.5 milyon qarışqanın düşməsi deməkdir.

İlk fermerlər
İnsanlar əkinçiliyə və heyvandarlığa təxminən 10-12 min il əvvəl başlayıblar. Yarpaqkəsən qarışqalar isə bunu düz 50 milyon ildir edirlər. Onlar yarpaqları kəsib yuvalarına daşıyırlar, amma yemirlər.

Yarpaqları çürüdərək üzərində xüsusi bir göbələk növü yetişdirirlər və yalnız həmin göbələklə bəslənirlər. Üstəlik, bəzi qarışqa növləri bitki mənənələrini eynilə bizim inək bəslədiyimiz kimi “sağılırlar”. Onları digər yırtıcılardan qoruyur, otarır və ifraz etdikləri şirin mayeni içirlər.

Çox güclüdürlər
Bir qarışqa öz bədən çəkisindən 10 və ya 50 dəfə daha ağır yükü qaldıra, daşıya bilir. Əgər insan bu gücdə olsaydı, təkbaşına bir minik avtomobilini başının üzərinə qaldıra bilərdi. Həmçinin, qarışqaların bədənində sümük yoxdur, bunun əvəzinə əzələlərini qoruyan və onlara bu inanılmaz gücü verən xarici skeletləri var. 

Qarışqaların qulaqları və ağciyərləri yoxdur 
Səsi torpaqdakı vibrasiyaları dizlərindəki xüsusi sensorlarla hiss edərək “eşidirlər”. Oksigeni isə bədənlərindəki kiçik məsamələr vasitəsilə qəbul edirlər. Bəs necə ünsiyyət qururlar? Kimya elmi ilə.

Onlar hərəkət etdikləri yola feromon adlanan qoxu izləri buraxırlar. Bir qarışqa yemək tapanda yuvaya qayıdarkən yola qoxu qoyur, digər qarışqalar isə antenaları ilə bu qoxunu təqib edərək nöqtə vuruşu ilə hədəfə çatırlar. Yemək bitəndə isə qoxu buxarlanır və yol avtomatik yoxa çıxır.

Savaşçı qarışqalar
Təbiətdə insanlardan başqa genişmiqyaslı, strateji müharibələr aparan yeganə canlı qarışqalardır. Onların orduları, kəşfiyyatçıları və müdafiə xətləri olur. Hətta bəzi Amazon qarışqaları digər koloniyalara hücum edir, onların pup və sürfələrini qaçıraraq öz yuvalarına gətirirlər. Bu oğurlanmış qarışqalar böyüyəndə özlərini o koloniyanın üzvü hesab edir və ömürlərinin sonuna qədər “kölə” kimi işləyirlər. 

Maraqlıdır ki, bir qarışqa təkbaşına heç nədir, sadəcə bir neçə gün yaşaya bilən zəif bir canlıdır. Amma milyonlarla qarışqa bir araya gələndə tək bir beyin kimi hərəkət edən “super-orqanizmə” çevrilir. Onların dünyasında “mən” yox, yalnız “biz” var. 

Pərviz