1982-ci ildə Sovet İttifaqının “Venera-13” kosmik aparatı Veneranın səthinə enərək planetin son dərəcə ağır şərtlərinə gözləniləndən xeyli uzun müddət tab gətirib. Mühəndislər aparatın təxminən 32 dəqiqə işləyəcəyini gözləsələr də, o, səthdə 127 dəqiqə ərzində məlumat ötürüb.
HİT.az xəbər verir ki, aparat 1 mart 1982-ci ildə Bakı vaxtı ilə təxminən 04:57-də Veneranın səthinə çatıb. Təxminən bir saat davam edən eniş zamanı o, planetin sıx atmosferindən keçib. Səthdə temperatur 465 dərəcəyə yaxın, atmosfer təzyiqi isə Yer səviyyəsindən təxminən 89 dəfə yüksək idi.
Bu şəraitdə elektronikanın işləməsi son dərəcə çətin olduğundan, alimlər əvvəlcədən 32 dəqiqəni aparatın fəaliyyəti üçün maksimum hədd hesab edirdilər. Buna baxmayaraq, “Venera-13” gözlənilən müddətdən təxminən dörd dəfə çox işləyib.
“Venera-13”ün əsas uğurlarından biri Veneranın səthindən ilk rəngli panoram görüntülərin Yerə göndərilməsi olub.
Bundan əvvəl “Venera-9” 1975-ci ildə başqa bir səma cisminin səthindən tarixdə ilk görüntünü göndərmişdi. Lakin həmin şəkillər ağ-qara idi. “Venera-11” və “Venera-12”də rəngli kameralar olsa da, onların obyektivlərini qoruyan qapaqları açılmamışdı.
“Venera-13”də isə iki panoram kamerasının qoruyucu qapaqları uğurla açılıb. Kameralar görüntünü müasir rəqəmsal fotoaparatlar kimi deyil, sətir-sətir skan etməklə formalaşdırıb.
Nəticədə Veneranın daşlı səthinin, aparatın eniş hissəsinin və narıncı-qəhvəyi rəngli səmanın göründüyü tarixi görüntülər əldə edilib.
Aparatın üzərində kiçik qazma qurğusu və spektrometr də yerləşdirilmişdi. “Venera-13” səthdən nümunə götürərək onu hermetik analiz kamerasına yerləşdirib.
Rentgen şüaları vasitəsilə aparılan analiz nəticəsində Veneradakı süxurun kaliumla zəngin yerüstü vulkanik bazalta bənzədiyi müəyyənləşdirilib.
Aparat həmçinin planetin atmosferinin tərkibini, buludlarda baş verən elektrik boşalmalarını və onların xüsusiyyətlərini araşdırıb.
Həssas elektronika yüksək temperatur və təzyiqdən qorunmaq üçün möhkəm titan kapsulun içərisində yerləşdirilmişdi. Kapsul güclü istilik izolyasiyası ilə təmin olunmuşdu. Aparatın səthə enməzdən əvvəl soyudulması da elektronikanın daha uzun müddət işləməsinə kömək edib.
“Venera-13”ün uğuru Veneranın səthində uzunmüddətli tədqiqat aparmağın mümkünlüyünü göstərən mühüm hadisələrdən biri sayılır. Sonrakı “Venera-14” və “Vega-2” missiyaları da planetin müxtəlif bölgələrini araşdırıb.
Veneranın səthi isə hələ də Günəş sistemində kosmik aparatların işləməsi üçün ən çətin mühitlərdən biri olaraq qalır.
Samir
