Kolanın – ən geniş yayılmış qazlı içkilərdən birinin – müntəzəm şəkildə içilməsi tərkibindəki fosfor turşusu, yüksək fruktozalı qarğıdalı siropu və kofein səbəbilə böyrəklərə əlavə yük yarada bilər. 

Hit.az xəbər verir ki, bu barədə "Verywell Health" nəşrində dərc olunan məqalədə, tibb elmləri doktoru Dennis Sifris də daxil olmaqla mütəxəssislər məlumat verib.

1. Koladakı fosfor turşusu böyrəklərə yük yarada bilər

Qeyd olunur ki, kola tərkibində fosfor turşusu saxlayır. Bu maddə qazlı içkilərə xüsusi dad verir və konservant kimi fəaliyyət göstərir. "Scientific Reports" jurnalında dərc edilən araşdırmaya əsasən, fosfor turşusu bağırsaqlarda tez sorulur və xüsusilə mütəmadi istehlak zamanı qanda fosfor səviyyəsini yüksəldə bilər.

Mütəxəssislər izah edir ki, orqanizmdə fosfor və kalsium balansı vacibdir. Fosfor artdıqda o, kalsiumla birləşərək qanda kalsiumun azalmasına səbəb olur. Bu balansı bərpa etmək üçün orqanizm paratiroid hormonu (PTH) ifraz edir. Nəticədə kalsium sümüklərdən çıxarılır və artıq fosforun sidiklə atılması üçün böyrəklərə siqnal göndərilir.

Məqalədə bildirilir ki, kolanın mütəmadi istifadəsi böyrəklərin fosforu tənzimləmək üçün daha çox işləməsinə səbəb olur. Uzun müddətdə bu, xroniki böyrək xəstəliyi (XBX) riskini artıra bilər. XBX olan insanlarda yüksək fosfor səviyyəsi xəstəliyin gedişini sürətləndirə bilər və böyrəklərə əlavə yük yaradır.

Bundan başqa, yüksək fosfor və kalsium balanssızlığı böyrək daşlarının əmələ gəlmə riskini də artırır.

2. Yüksək şəkər tərkibi böyrək xəstəliklərini artırır

Adi kolanın bir porsiyası adətən 30–40 qram əlavə şəkər ehtiva edir. Bu, çox vaxt yüksək fruktozalı qarğıdalı siropu formasında olur. Daimi istifadəsi çəki artımı, insulinə həssaslığın azalması və 2-ci tip diabet riskini artırır. Bu nəticələr "Biomedicines" jurnalında dərc edilən araşdırmada da qeyd olunur.

“Şəkərli diabet xroniki böyrək xəstəliyinin əsas səbəblərindən biridir. Qanda şəkərin davamlı yüksək olması böyrəklərin filtrləmə strukturlarını – qlomerulları zədələyir və diabetik nefropatiyanın inkişafına səbəb olur”, deyə məqalədə bildirilir.

Yüksək şəkər qəbulu həmçinin sidikdə kalsiumun artmasına və böyrək daşlarının yaranma riskinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

3. Kofein dolayı risk faktorudur

Kolanın tərkibində kofein var və bu maddə yüngül sidikqovucu təsir göstərir. "The American Journal of Clinical Nutrition" jurnalına istinadən qeyd olunur ki, kofeinə alışqanlıq yaransa da, onun həddindən artıq qəbulu susuzlaşmanı artıra bilər.

Mütəmadi olaraq əsas maye kimi kola içmək xroniki yüngül dehidratasiya yarada bilər. Bu isə böyrək daşlarının yaranma riskini artırır.

Gündə 600 milliqramdan çox kofein qəbulu yüksək qan təzyiqi riskini də artıra bilər. Yüksək təzyiq isə böyrəklərə əlavə zərər verən əsas amillərdən biridir.

Nə qədər kola içmək təhlükəsizdir?

Sağlam insanlarda həftədə bir neçə porsiya adətən ciddi risk yaratmır. Lakin gündə bir və ya daha çox şəkərli içki içmək xroniki böyrək xəstəliyi riskini təxminən 19 faiz artıra bilər. Bu nəticə "JAMA Netw Open" jurnalında dərc edilən genişmiqyaslı araşdırmada göstərilib.

Hətta diyet kola kimi süni şirinləşdiricili içkilər də riski təxminən 12 faiz artıra bilər.

Mütəxəssislər bildirir ki, ən təhlükəsiz seçim su, şəkərsiz çay və ya meyvə və xiyarla ətirləndirilmiş su kimi alternativlərdir. Bu içkilər böyrəklərə əlavə yük yaratmadan bədənin su balansını qorumağa kömək edir.

Samir