Böyükmiqyaslı araşdırma yuxu xüsusiyyətləri ilə bağırsaq mikrobiomunun tərkibi arasında ikitərəfli əlaqəni üzə çıxarıb: daha keyfiyyətli yuxuya sahib olan və sosial jetlaq (sosial zaman uyğunsuzluğu) daha az ifadə olunan insanlarda bağırsaq bakteriyalarının müxtəlifliyi daha yüksəkdir və faydalı növlərin payı daha çoxdur. 

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqat "Nature Communications (NatCom)" jurnalında dərc olunub.

Müəlliflər minlərlə könüllü arasında yuxu rejimi, xronotip və sosial jetlaq — insanın bioloji saatı ilə iş günləri və istirahət günlərindəki real gündəlik rejimi arasındakı fərq — barədə məlumatları təhlil ediblər. Yuxu müddətinin qısalığından əlavə, bioloji ritmlərin pozulması mikrobioloji müxtəlifliyin azalması və iltihab yaradan növlərin artması ilə əlaqələndirilib.

Bu əlaqə ikitərəfli mexanizmlə izah olunur. Bağırsaq bakteriyaları yuxunun tənzimlənməsində rol oynayan serotonin, melatonin və QAMK kimi neyromediatorların sintezində iştirak edir. Eyni zamanda, yuxu pozuntuları bağırsağın peristaltikasını, mühitin turşuluğunu və selikli qişanın immun reaksiyasını dəyişdirir ki, bu da patogen növlər üçün əlverişli şərait yaradır və faydalı bakteriyaları zəiflədir.

Alimlər xüsusilə sosial jetlaqa diqqət çəkirlər: hətta həftəsonu oyanma vaxtının 1–2 saat dəyişməsi belə bağırsaq florasının tərkibində nəzərəçarpacaq dəyişikliklərlə əlaqəlidir. Gecə növbəsində işləyənlər, tələbələr və tez-tez səyahət edənlər həm mikrobiomun keyfiyyəti, həm də bununla bağlı metabolik pozuntular baxımından risk qrupuna daxildirlər. Tədqiqatçılar həftənin bütün günlərində sabit yuxu rejiminin qorunmasını və gündə 6–8 saat yatmağı tövsiyə edirlər.

Samir